We wtorek, 28 października, odbyło się ósme Forum Demokracji Partycypacyjnej, zorganizowane przez litewski oddział Transparency International. Podczas wydarzenia przedstawiciele samorządów dzielili się swoimi doświadczeniami i czerpali dobre praktyki od ekspertów oraz innych samorządów w zakresie angażowania mieszkańców i budowania dialogu opartego na zaufaniu.
Wicemer Samorządu Rejonu Wileńskiego Edyta Tamošiūnaitė, która brała udział w dyskusji forum pt. „Jak kształtować nawyki demokratyczne i czy instytucje są gotowe uczyć się wspólnie?”, zaprezentowała doświadczenia dotyczące wspierania nawyków demokratycznych już od szkoły, uczestnictwa młodzieży i współpracę instytucji. Podkreśliła, że tylko otwarte instytucje, które słuchają młodzieży, mogą tworzyć żywe, a nie formalne, kształcenie obywatelskie.
„Rolą samorządu jest umacnianie zaufania zarówno do samej samorządności, jak i do jej instytucji. Często spotykamy się z opiniami, że chociaż instytucje podejmujące decyzje działają, to głos mieszkańców pozostaje niesłyszany. Dlatego ważne jest, aby być bliżej ludzi i rozumieć ich potrzeby, pokazywać, że samorząd jest otwarty na dialog i wspólne działanie” – powiedziała wicemer E. Tamošiūnaitė.
Według wicemer, upoważnienie mieszkańców i społeczności lokalnych, m. in. poprzez budżet partycypacyjny, jest ważne dla promowania edukacji demokratycznej i aktywnego obywatelstwa. Jednak, aby uczestnictwo było znaczące i korzystne, należy zapewnić odpowiedni podział środków i skuteczny system realizacji projektów.
„Edukacja demokratyczna powinna być kompleksowa, rozwijana od najmłodszych lat poprzez wartości takie jak odpowiedzialność, aktywność i umiejętności społeczne. Zadaniem szkół i przedszkoli jest pomóc dzieciom w zdobyciu wewnętrznej motywacji i zaangażowania, aby stały się aktywnymi i odpowiedzialnymi obywatelami. Osoba z wewnętrzną motywacją i zaangażowaniem naturalnie staje się aktywna. Jak mówi przysłowie: powiedz mi – a zapomnę, pokaż mi – a być może zapamiętam, zaangażuj mnie – a nauczę się” – mówiła wicemer E. Tamošiūnaitė.
Samorząd Rejonu Wileńskiego stosuje różne środki wspierające upoważnienie młodzieży i edukację obywatelską. Jednym z nich jest Akademia Uniwersytetu Wileńskiego, w której biorą udział uczniowie rejonu. Na mocy podpisanej umowy o współpracy z Uniwersytetem Wileńskim, uczniowie trzecich klas gimnazjalnych spędzają soboty na uczelni, uczą się i uczestniczą w działaniach projektowych, które później prezentują społeczności uniwersyteckiej i pracownikom samorządu. To doświadczenie daje im poczucie odpowiedzialności i zaangażowania.
Kolejnym działaniem jest program stypendialny: studenci, którzy wybiorą specjalności priorytetowe specjalności określone przez samorząd, otrzymują stypendium, a po ukończeniu studiów podejmują pracę w podległych instytucjach podległych Samorządowi Rejonu Wileńskiego. Program nie tylko zachęca młodzież do nauki, ale też zapewnia ich długoterminowe zaangażowanie w życie lokalnej społeczności.
Duże znaczenie ma również współpraca z organizacjami pozarządowymi, wspólnotami religijnymi i sołectwami. Podczas takich spotkań przedstawiane są programy samorządu, działania i możliwości, które pomagają mieszkańcom aktywniej uczestniczyć w życiu społecznym i czuć się współodpowiedzialnymi.
Rejon wileński wdrożył budżet partycypacyjny w 2024 roku i już widać rosnące zainteresowanie: jeśli w ubiegłym roku uczestniczyło 19 szkół, to w 2025 – już 26. W tym roku zaangażowanie mieszkańców wzrosło prawie trzykrotnie – zwiększyła się liczba inicjatyw, głosujących i realizowanych projektów. Budżet partycypacyjny staje się ważnym narzędziem współpracy społeczności i wspólnego podejmowania decyzji.
W Forum Demokracji Partycypacyjnej uczestniczyli także członkowie komisji oceniającej propozycje projektów w ramach budżetu partycypacyjnego rejonu wileńskiego – radny Stasys Mušeikis oraz przedstawiciele wydziałów Koordynacji Aktywnego Społeczeństwa i Promocji, pracujący przy projektach budżetu partycypacyjnego w rejonie wileńskim.
Podczas dyskusji wiele uwagi poświęcono pytaniom, jak samorządy, instytucje państwowe i społeczności szkolne mogłyby działać spójniej, by zapewnić ciągłe zaangażowanie oraz trwały wpływ inicjatyw demokracji partycypacyjnej, zwłaszcza przy realizacji projektów budżetu partycypacyjnego.
Lietuviškai
Русский
English
