Administracja Samorządu Rejonu Wileńskiego, dążąc do tego, aby planowany do realizacji budynek o przeznaczeniu naukowym w Geograficznym Centrum Europy cechował się najwyższą jakością architektoniczną oraz spełniał standardy i zasady stawiane przez samorząd, zaprosiła architektów do zgłaszania koncepcji w ramach konkursu architektonicznego, mającego na celu rozwój potencjału tego wyjątkowego miejsca.
29 stycznia, w czwartek, w siedzibie administracji samorządu odbyła się prezentacja projektów zgłoszonych do konkursu. Podczas wydarzenia nie tylko pogratulowano laureatom trzech pierwszych miejsc, ale także podziękowano ekspertom oceniającym nadesłane propozycje.
„Geograficzne Centrum Europy to nie tylko miejsce symboliczne, ważne dla Litwy i całej Europy – to przestrzeń, która w przyszłości stworzy dużą wartość dodaną dla młodego pokolenia. Dziękuję członkom komisji konkursowej oraz zewnętrznym ekspertom za profesjonalizm, dzięki któremu wybrano najlepszą koncepcję architektoniczną. Wierzę, że ożywione Geograficzne Centrum Europy stanie się przestrzenią reprezentacyjną, promującą rejon wileński nie tylko na Litwie, lecz także poza jej granicami” – powiedział podczas wydarzenia dyrektor Administracji Samorządu Rejonu Wileńskiego Vytautas Vansavičius.
Do konkursu swoje koncepcje zgłosiło czterech uczestników. Powołana przez samorząd komisja ekspertów, po ocenie przedstawionych projektów, najwyżej oceniła koncepcję architektoniczną pracowni MB „IMM Architektai” pod hasłem „Terra”, która zdobyła największą liczbę punktów i zajęła pierwsze miejsce. Drugie miejsce zajęła litewsko-fińska spółka UAB „Architektūros Linija” z dewizą „Lankas”, a trzecie – MB „Paičius ir Grigaitis” za koncepcję „5689”. W konkursie uczestniczyła również MB „Syrusas” („IMPLMNT architects”) z projektem „ILGUMA”, który do grona nagrodzonych nie trafił.
Dla zdobywców pierwszych miejsc przewidziano fundusz nagród pieniężnych. Autorzy najlepszych koncepcji otrzymali premie pieniężne: za pierwsze miejsce – 5 tys. euro, za drugie – 3 tys. euro, za trzecie – 2 tys. euro. Z laureatem pierwszego miejsca podpisano umowę na wykonanie projektu.
Podczas wydarzenia uczestników w imieniu mera Samorządu Rejonu Wileńskiego Roberta Duchniewicza pozdrowiła wicemer Edyta Tamošiūnaitė.
„Rejon wileński jest wyjątkowo malowniczy i posiada duży potencjał turystyczny. Odpowiednio wykorzystując to unikalne miejsce, możemy stworzyć obiekt turystyczny najwyższej jakości, który podkreśli gościnność naszego rejonu. Doceniamy wkład architektów – udział w takich konkursach wymaga profesjonalizmu, czasu i wysiłku, dlatego cieszy nas, że dzielą się oni swoimi najlepszymi pomysłami” – powiedziała E. Tamošiūnaitė.
Głos zabrał również członek Litewskiego Związku Architektów Krajobrazu Alvydas Mituzas, który przyczynił się do wyznaczenia Geograficznego Centrum Europy. Podzielił się on historią powstania i rozwoju tego miejsca.
„Terra” – harmonijna relacja między działalnością człowieka a krajobrazem
Autorami zwycięskiego projektu są architekci Mindaugas Glodenis, Ignas Račkauskas i Mikas Kauzonas.
Wizja projektu opiera się na integracji z naturalnym krajobrazem. Budynek, częściowo zagłębiony w ziemi, z okrągłym dziedzińcem i zielonym dachem, harmonijnie wpisuje się w otoczenie, a jego linie i materiały nawiązują do ciągłości struktury przyrodniczej. Hasło „TERRA” (łac. ziemia) znajduje odzwierciedlenie w każdym rozwiązaniu – od zastosowania naturalnych materiałów (drewno, beton, szkło), poprzez efektywność energetyczną (klasa A++), aż po integrację z krajobrazem i interaktywne elementy edukacyjne.
Podczas projektowania terenu i infrastruktury szczególną uwagę poświęcono ochronie krajobrazu, rezerwatów oraz pobliskich obiektów dziedzictwa kulturowego. Lokalizacja centrum dla odwiedzających oraz ścieżek edukacyjnych została powiązana z triangulacyjną siecią Łuku Geodezyjnego Struvego, tworząc znaczącą kompozycję przestrzenną, odzwierciedlającą wagę Geograficznego Centrum Europy na mapie świata. Na terenie przewidziano interaktywne formy doświadczeń, umożliwiające praktyczne poznanie geodezji, geografii, historii oraz współczesnych technologii IT.
Nowe wnętrza zostaną przeznaczone do różnorodnych działań edukacyjnych, kulturalnych i poznawczych. Rozwiązania projektowe opierają się na zasadzie przestrzeni wielofunkcyjnych, pozwalających elastycznie zmieniać przeznaczenie pomieszczeń w zależności od potrzeb użytkowników. Podstawowe przestrzenie funkcjonalne obejmują m.in. salę konferencyjną, wnętrze wystawowe, strefy pracy i inne.
Lokalizacja nowego budynku na działce została dobrana z uwzględnieniem istniejącej sytuacji przestrzennej, starając się nie zmieniać, lecz udoskonalić i uzupełnić obecny układ. Dach budynku schodzi aż do poziomu gruntu, dzięki czemu stapia się z krajobrazem, a dalsza część wznosi się ku opadającemu zboczu, tworząc wrażenie nieprzerwanego krajobrazu z szeroko otwartymi wnętrzami po przeciwnej stronie. Rozwiązanie to umożliwia odwiedzającym wejście bezpośrednio z traktu spacerowego na zielony dach, z którego rozpościera się wyjątkowy widok na okolicę oraz plac Geograficznego Centrum Europy.
Podczas realizacji projektu stosowane są zasady projektowania uniwersalnego – przestrzenie są dostępne dla wszystkich, w tym dla osób ze szczególnymi potrzebami. W lokalu łączone jest oświetlenie naturalne i sztuczne, zapewniając odpowiednią jakość powietrza, akustykę oraz komfort użytkowania.
Otoczenie, nowoczesność i inne kryteria oceny konkursu
Prace konkursowe oceniano według trzech głównych grup kryteriów. W pierwszej kolejności analizowano relację zaproponowanych rozwiązań z otoczeniem przyrodniczym oraz ich wpływ na krajobraz kulturowy, harmonijną integrację z układem planistycznym terenu, zabudową oraz kompozycją przestrzenno-bryłową.
Oceniano również istnienie bądź brak spójnej idei architektonicznej obiektu, jej integralność, artystyczny dialog z otoczeniem, nowoczesność i trwałość, z uwzględnieniem zasad zrównoważonego budownictwa i całego cyklu życia budynku. Brano pod uwagę zastosowanie zaawansowanych technologii i materiałów, wspieranie gospodarki o obiegu zamkniętym oraz rozwiązań sprzyjających ochronie klimatu i oszczędności energii, a także tworzenie wysokiej jakości przestrzeni dla wszystkich użytkowników.
W ostatnim etapie oceniano, czy projekt spełnia potrzeby zamawiającego określone w regulaminie konkursu i umożliwia realizację planowanych funkcji zgodnie z zakładanymi wskaźnikami użytkowymi. Analizowano także jakość funkcjonalnego podziału przestrzeni, racjonalność rozwiązań funkcjonalnych, zwartość bryły budynku oraz zgodność rozwiązań z długoterminowymi inwestycjami i ich ekonomiczną zasadność.
Konkurs – ważny krok w kierunku aktywizacji Geograficznego Centrum Europy
Zorganizowany przez samorząd konkurs na koncepcję architektoniczną stanowi istotny etap realizacji projektów: „Dostosowanie Geograficznego Centrum Europy do celów edukacyjnych”, „Rozwój usług edukacyjnych w regionie wileńskim” oraz „Dostosowanie Geograficznego Centrum Europy do potrzeb turystyki”.
Administracja Samorządu Rejonu Wileńskiego, realizując te projekty, dąży do przekształcenia Geograficznego Centrum Europy w regionalny ośrodek edukacyjny, turystyczny i kulturalny. Projekt wdrażany jest zgodnie ze Strategią Strefy Funkcjonalnej i ukierunkowany na długofalową współpracę międzyregionalną. Projekty związane z rozwojem usług edukacyjnych samorząd realizuje wspólnie z samorządem elektreńskim, solecznickim, szyrwinckim i wiłkomierskim.
Na terenie Geograficznego Centrum Europy planowany jest rozwój różnorodnych kierunków edukacyjnych, takich jak geodezja, inżynieria, geografia i kartografia. Działania będą ukierunkowane na edukację nieformalną – od lekcji, wycieczek, zajęć twórczych i kulturalnych, po wystawy naukowe, warsztaty technologiczne, gry geograficzne oraz obozy dla dzieci. Zajęcia praktyczne pozwolą dzieciom i młodzieży poznawać złożone dziedziny poprzez naukę opartą na doświadczeniu, z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.
Projekt obejmie również inicjatywy z zakresu doradztwa zawodowego, programy mentoringu, partnerstwa z instytucjami edukacyjnymi i biznesowymi oraz projekty międzynarodowe. W działania zostaną włączone różne grupy społeczne – organizowane będą aktywności dla osób starszych, zagospodarowywane przestrzenie plenerowe oraz tworzone interaktywne ekspozycje.
Projekt ten nie tylko wzmocni regionalny potencjał edukacyjny, lecz także przyczyni się do spójności strefy funkcjonalnej, upowszechniania wiedzy i innowacji oraz zacieśnienia współpracy między samorządami.
Lietuviškai
Русский
English
